Zadania zus określone są w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zadaniem takim jest realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych. W szczególności ZUS zajmuje się stwierdzaniem i ustalaniem obowiązku ubezpieczeń społecznych, oraz ustalaniem uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń. ZUS zajmuje się również wymierzaniem i pobieraniem zus składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyliczonych przez płatników, którzy wypełniają odpowiednie zus druki. ZUS zajmuje się prowadzeniem rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń oraz prowadzeniem indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek. ZUS orzeka również przez lekarzy orzeczników zus dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zadaniem zus jest również opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu zabezpieczenia społecznego, oraz realizacja umów i porozumień międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Do zadań należy również wystawianie osobom uprawnionym do emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych imiennych legitymacji, potwierdzających ich status. ZUS dysponuje ponadto środkami finansowymi funduszów ubezpieczeń społecznych oraz środkami Funduszu Alimentacyjnego, oraz opracowuje analizy i prognozy w zakresie ubezpieczeń społecznych. Ponadto zadaniem ZUS jest kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy, oraz kontrola wykonywania przez płatników składek obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych. ZUS ponadto wydaje Biuletyn Informacyjny oraz zajmuje się popularyzacją wiedzy o ubezpieczeniach społecznych.
